ภารกิจและการจัดหน่วยของเหล่าทหารสื่อสาร

          จากประวัติของเหล่าทหารสื่อสารปรากฎว่า เครื่องมือที่ใช้ในการติดต่อสื่อสารระหว่างหน่วยทหารในกองทัพบกนั้น เรียกว่าเครื่องสัญญา และเจ้าหน้าที่ซึ่งใช้เครื่องมือเหล่านั้น เรียกว่าพลสัญญา จนกระทั่งถึง พ.ศ. 2467 จึงได้เปลี่ยนชื่อเครื่องมือว่า เครื่องสื่อสาร ผู้ใช้เป็นพลสื่อสารและการใช้เครื่องสัญญา เป็น การสื่อสาร กับได้กำหนดให้ทหารที่ปฏิบัติการสื่อสาร เป็น ชนิดทหารสื่อสารซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนเป็นเหล่าทหารสื่อสาร ใช้สีเม็ดมะปราง เป็นสัญญาลักษณ์ ของเหล่า

          ในปัจจุบันทหารสื่อสารเป็นเหล่าหลักที่ต้องปฏิบัติภารกิจร่วมกับทหารเหล่าอื่นทุกระดับ ตั้งแต่กระทรวงกลาโหมลงไป โดยแบ่งส่วนราชการ เป็นหน่วยต่าง ๆ ดังต่อไปนี้



          กองบัญชาการทหารสูงสุด ซึ่งเป็นหน่วยขึ้นตรงของกระทรวงกลาโหม นอกจากจะมีกองทัพบก กองทัพเรือ และกองทัพอากาศแล้ว ยังมีส่วนราชการอื่นอีก 11 หน่วย หนึ่งในจำนวนนั้นคือกรมการสื่อสารทหาร

           กรมการสื่อสารทหาร มีภารกิจดังนี้
- พิจารณาเสนอนโยบาย วางแผนการสื่อสารอีเลคทรอนิคเพื่อสนับสนุนแผนปฏิบัติ การทางทหารในการป้องกันประเทศ ประสานแผนการสื่อสารของกองทัพบก กองทัพเรือ กองทัพอากาศ และส่วนราชการอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง

- อำนวยการประสานการปฏิบัติการสื่อสาร การสงครามอีเลคทรอนิค การรักษา ความปลอดภัยทางการสื่อสารของกองบัญชาการทหารสูงสุด จัดทำคำแนะนำ คำสั่งการสื่อสารและเอกสารทางการสื่อสารอื่น ๆ กำหนดระเบียบเกี่ยวกับการสื่อสาร รวมทั้งกำหนดวิธีการและระเบียบวิชาการสื่อสารและประสานความถี่คลื่นวิทยุในการสื่อสารของทางราชการทหาร รวมทั้งพันธมิตรที่ปฏิบัติการอยู่ในประเทศไทย

- วิจัย พัฒนา และประเมินผลการปฏิบัติการทางเทคนิคของเครื่องมือสื่อสารอีเลค ทรอนิค เพื่อนำมาใช้ให้เหมาะสมในกองทัพไทย ดำเนินการฝึกและศึกษา ตลอดจนการฝึกร่วมและผสมทางการสื่อสาร จัดทำ แปล รวบรวมและเผยแพร่เอกสารวิทยาการทางการสื่อสารและสงครามอีเลคทรอนิค

- เสนอนโยบาย วางแผน กำกับดูแล และดำเนินการเกี่ยวกับการส่งกำลังบำรุงสาย สื่อสาร สำหรับกองบัญชาการทหารสูงสุด ตามที่ได้รับมอบหมาย ประสานกิจการส่งกำลังบำรุงสายสื่อสารกับเหล่าทัพ และส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง

- เสนอนโยบาย วางแผน และดำเนินการเกี่ยวกับการสื่อสารร่วมกับพันธมิตรตาม สัญญาระหว่างประเทศ และสนธิสัญญาทางทหาร ประสานงานและกำกับดูแลเกี่ยวกับเอกสารและระเบียบการสื่อสารระหว่างประเทศร่วมกับ กองทัพบก กองทัพเรือ และกองทัพอากาศควบคุมและดำเนินการแจกจ่ายวัสดุการข่าวลับตามสัญญาระหว่างประเทศและสนธิสัญญาทางทหาร

- พิจารณากำหนดระบบ วางแผน ดำเนินการจัดตั้ง ควบคุมและปฏิบัติการติดต่อสื่อ สารดำเนินการซ่อมบำรุงระบบโทรคมนาคมทหารให้แก่กองบัญชาการทหารสูงสุด วางการสื่อสารหลักไปยังกองบัญชาการ กองทัพบก กองทัพเรือ กองทัพอากาศ และที่ตั้งการทหารที่อยู่ในบริเวณเดียวกัน ตั้งแต่ 2 เหล่าทัพขึ้นไป และ / หรือส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง

         กรมการสื่อสารทหาร มีหน่วยกำลังรบหลัก 2 หน่วย คือ

- กองพันทหารสื่อสาร กองบัญชาการทหารสูงสุด
- กองร้อยปฏิบัติการสงครามอีเลคทรอนิค

         กองทัพบก ได้แบ่งหน่วยราชการออกเป็น ส่วนใหญ่ 6 ส่วน ตามผังดังนี้



          กรมการทหารสื่อสาร อยู่ในฝ่ายยุทธบริการ ส่วนบัญชาการ, ส่วนการศึกษาและ ส่วนส่งกำลังบำรุงของกองทัพบก กับเป็นหัวหน้าเหล่าสายวิทยาการทหารสื่อสารใน กองทัพบกด้วย

         กรมการทหารสื่อสาร มีหน้าที่ดังนี้
- วางแผน อำนวยการ ประสานงาน แนะนำ กำกับการดำเนินการวิจัยและพัฒนา กับการผลิต จัดหา ส่งกำลังซ่อมบำรุงและการบริการ กำหนดหลักนิยมและทำตำรา ตลอดทั้งการฝึกและศึกษา ทั้งนี้ เกี่ยวกับกิจการและสิ่งอุปกรณ์ของ เหล่าทหารสื่อสาร


         กรมการทหารสื่อสาร แบ่งส่วนราชการออกเป็น ๑๔ หน่วยดังนี้



        กรมการทหารสื่อสาร มีขอบเขตความรับผิดชอบและหน้าที่ที่สำคัญ ดังนี้
- ให้ข้อเสนอแนะและคำปรึกษาหารือแก่ผู้บัญชา และกรมฝ่ายอำนวยการต่าง ๆ ใน เรื่องเกี่ยวกับกิจการของทหารสื่อสาร
- วางแผน ประสานงาน แนะนำและกำกับดูแลกิจการทหารสื่อสารในกองทัพบก
- ควบคุมวิทยาการสายสื่อสารในกองทัพบก
- จัดทำหลักนิยม ตำรา และแบบฝึกที่เป็นวิทยาการสายสื่อสาร ตลอดจนคำแนะนำ ต่าง ๆ ทั้งทางเทคนิคและทางยุทธวิธี
- ดำเนินการฝึกและการศึกษาของเหล่าทหารสื่อสาร ตลอดจนประสานการฝึกและ การศึกษาวิชาการสื่อสารกับทหารเหล่าอื่น
- จัดการสื่อสารภายในที่ตั้งปกติของกองบัญชาการทัพบก และจากกองบัญชาการ กองทัพบกไปยังหน่วยส่วนภูมิภาค และหน่วยงานที่ตั้งอยู่เป็นอิสระ ตลอดจนสำนักงานทูตฝ่ายทหารบกในต่างประเทศตามที่กองทัพบกกำหนด
- ดำเนินการส่งกำลังและซ่อมบำรุงสายสื่อสารให้กับกองทัพบก
- ผลิตเครื่องช่วยฝึกสายสื่อสาร ซึ่งต้องใช้เทคนิคในการสร้าง ส่วนเครื่องช่วยฝึก อย่างง่าย ๆ ที่ไม่ต้องใช้เทคนิคในการสร้างคงให้หน่วยนั้น ๆ ดำเนินการสร้างเอง
- ผลิตสิ่งอุปกรณ์และยุทโธปกรณ์สายสื่อสาร รวมทั้งแบตเตอรี่แห้ง ตลอดจนแก้ไข และดัดแปลง
- ดำเนินงานกิจการภาพของกองทัพบก รวมทั้งจัดทำภาพยนตร์ ภาพนิ่ง สำหรับการ ฝึกการศึกษาในกองทัพบก
- ดำเนินงานวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ของกองทัพบก เพื่อฝึกฝนเจ้าหน้าที่ ให้มีความรู้ความสามารถในงานนี้ ตลอดจนเพื่อการประชาสัมพันธ์ การสงครามจิตวิทยา การต่อต้าน การข่าวกรอง
- ดำเนินการวิจัย ค้นคว้าและทดลอง เพื่อพัฒนากิจการของเหล่าทหารสื่อสารให้ เจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้น จากรูปการจัดหน้าที่ความรับผิดชอบของ กรมการทหารสื่อสาร สามารถแยกออกเป็นงานในด้านต่าง ๆ ได้ดังนี้

       ในด้านเกี่ยวกับการสื่อสาร มีหน่วยรับผิดชอบในการปฏิบัติงานคือ
- กองการสื่อสาร มีหน้าที่ ดำเนินการวางการสื่อสารทางโทรศัพท์ ภายในที่ตั้งปกติ ของหน่วยทหาร วางการสื่อสารทางวิทยุและโทรพิมพ์ ระหว่างหน่วยทหารของกองทัพบก รวมทั้งการสื่อสารกับหน่วยราชการอื่น ๆ ตามนโยบายของกองทัพบก
- กองการภาพ มีหน้าที่ ดำเนินการถ่ายทำภาพนิ่งและภาพยนตร์ เกี่ยวกับการฝึก ศึกษาของทหารเหล่าต่าง ๆ ตลอดจนกิจการภาพเกี่ยวกับเหตุการณ์ เพื่อเป็นประวัติ หรือข่าวของทางราชการ
- กองวิทยาการและวิจัย มีหน้าที่ ดำเนินการจัดทำและปรับปรุงหลักนิยมและการ ปฏิบัติต่าง ๆ เกี่ยวกับกิจการสงครามอีเลคทรอนิคส์ การใช้ความถี่วิทยุ การอักษรลับ ควบคุมและดำเนินการจัดทำเอกสารทางเทคนิคและตำราต่าง ๆ ของเหล่าทหารสื่อสาร พิจารณาดำเนินการเกี่ยวกับการใช้และปรับปรุงการใช้เครื่องมืออีเลคทรอนิคส์

      ในด้านเกี่ยวกับการส่งกำลังบำรุง มีหน่วยรับผิดชอบในการปฏิบัติงาน คือ
- กองคลังสื่อสาร มีหน้าที่ ดำเนินการเสนอความต้องการ เก็บรักษา แจกจ่าย จำหน่ายและซ่อมบำรุงเครื่องมือสื่อสาร อุปกรณ์สายสื่อสาร และเครื่องอีเลคทรอนิคส์ที่ใช้ในกองทัพบก
- กองผลิตสิ่งอุปกรณ์สายสื่อสาร มีหน้าที่ออกแบบ ค้นคว้า พัฒนาและทดลอง เครื่องสื่อสารรวมทั้งแบตเตอรี่แห้ง เพื่อสนับสนุนหน่วยต่าง ๆ ในกองทัพบก
- แผนกจัดหา มีหน้าที่ดำเนินการจัดซื้ออุปกรณ์สายสื่อสาร รวมทั้งการจ้าง ตาม แผนและนอกแผนงบประมาณ ให้เป็นไปตามแบบธรรมเนียมของทหาร
- กองร้อยทหารสื่อสารซ่อมบำรุงเขตหลัง ซึ่งเป็นหน่วยขึ้นตรงกองทัพบก แต่ ฝากการบังคับบัญชาไว้กับ กรมการทหารสื่อสาร มีหน้าที่ในการซ่อมบำรุงขั้นสนาม และขั้นคลังสำหรับยุทโธปกรณ์สื่อสารในกองทัพบก

      ในด้านเกี่ยวกับการศึกษา มีหน่วยรับผิดชอบในการปฏิบัติงาน คือ โรงเรียนทหารสื่อ สาร ซึ่งมีหน้าที่ดำเนินการฝึกศึกษา อบรมหลักสูตรต่าง ๆ ของเหล่าทหารสื่อสาร ตลอดจนจัดทำหลักนิยมตำราและอุปกรณ์การศึกษา ในวิทยาการของเหล่าทหารสื่อสาร

      ส่วนสนับสนุนการรบ ของกองทัพบก มีหน่วยทหารสื่อสาร สนับสนุนหน่วยต่าง ๆ ใน ส่วนสนับสนุนการรบ รวม 4 หน่วยดังนี้
- กองพันทหารสื่อสาร กองบัญชาการกองทัพบก สนับสนุนกองทัพบกโดยตรง โดย ฝาก การบังคับบัญชาไว้กับ กรมการทหารสื่อสาร
- กองพันทหารสื่อสารที่ 13 สนับสนุนกองพลปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยาน - กองพันทหารสื่อสารที่ 14 สนับสนุนกองพลรบพิเศษที่ 1 ซึ่งอยู่ในระหว่างการจัด ตั้ง
- กองพันทหารสื่อสารที่ 15 สนับสนุนกองพลรบพิเศษที่ 2 ซึ่งอยู่ในระหว่างการจัด ตั้ง

      ส่วนกำลังรบ ของกองทัพบก มีหน่วยทหารสื่อสาร สนับสนุนหน่วยต่าง ๆ ระดับกอง ทัพภาค กองพล รวม 17 หน่วย ดังนี้
- กองพันทหารสื่อสารที่ 12 สนับสนุนกองพลทหารม้าที่ 2
- กองพันทหารสื่อสารที่ 21 สนับสนุนกองทัพภาคที่ 1
- กองพันทหารสื่อสารที่ 1 รักษาพระองค์ สนับสนุนกองพลที่ 1 รักษาพระองค์
- กองพันทหารสื่อสารที่ 2 สนับสนุนกองพลทหารราบที่ 2
- กองพันทหารสื่อสาร กองพลทหารราบที่ 9 สนับสนุนกองพลทหารราบที่ 9
- กองร้อยทหารสื่อสาร ส่งกำลังและซ่อมบำรุงส่วนหน้า กองบัญชาการช่วยรบที่ 1 สนับสนุนกองบัญชาการช่วยรบที่ 1
- กองพันทหารสื่อสารที่ 22 สนับสนุนกองทัพภาคที่ 2
- กองพันทหารสื่อสารที่ 3 สนับสนุนกองพลทหารราบที่ 3
- กองพันทหารสื่อสารที่ 6 สนับสนุนกองพลทหารราบที่ 6
- กองร้อยทหารสื่อสารส่งกำลังและซ่อมบำรุงส่วนหน้า กองบัญชาการช่วยรบที่ 2 สนับสนุนกองบัญชาการช่วยรบที่ 2
- กองพันทหารสื่อสารที่ 4 สนับนุนกองพลทหารราบที่ 4
- กองพันทหารสื่อสารที่ 11 สนับสนุนกองพลทหารม้าที่ 1
- กองร้อยปฏิบัติการสื่อสารสนาม กองพันทหารสื่อสาร กองทัพภาคที่ 3 สนับสนุน กองทัพภาคที่ 3
- กองร้อยทหารสื่อสารส่งกำลังและซ่อมบำรุงส่วนหน้า กองบัญชาการช่วยรบที่ 3 สนับสนุนกองบัญชาการช่วยรบที่ 3
- กองพันทหารสื่อสารที่ 5 สนับสนุนกองพลทหารราบที่ 5 - กองร้อยทหารสื่อสารกองทัพภาคที่ 4 สนับสนุน กองทัพภาคที่ 4
- กองร้อยทหารสื่อสารส่งกำลังและซ่อมบำรุงส่วนหน้า กองบัญชาการช่วยรบที่ 4 สนับสนุนกองบัญชาการช่วยรบที่ 4

      ส่วนภูมิภาค ของกองทัพบก มีหน่วยทหารสื่อสาร สนับสนุนหน่วยต่าง ๆ ระดับมณฑล ทหารบก จังหวัดทหารบก รวม 25 หน่วย ดังนี้
- แผนกสื่อสาร รวม 12 หน่วย สนับสนุนมณฑลทหารบกที่ 2, 4, 6, 7 และ จังหวัดทหารบกลพบุรี, เชียงราย, เชียงใหม่, อุตรดิตถ์, สุรินทร์, อุดร, ขอนแก่น, สงขลา
- หมวดทหารสื่อสาร รวม 13 หน่วย สนับสนุน จังหวัดทหารบกส่วนแยก ดังนี้
จังหวัดทหารบก อุดร (ส่วนแยกที่ 1 สกลนคร)
จังหวัดทหารบก อุดร (ส่วนแยกที่ 2 นครพนม)
จังหวัดทหารบก อุตรดิตถ์ (ส่วนแยกน่าน)
จังหวัดทหารบก สงขลา (ส่วนแยกปัตตานี)
จังหวัดทหารบก ราชบุรี (ส่วนแยกกาญจนบุรี)
จังหวัดทหารบก ปราจีนบุรี (ส่วนแยกอรัญประเทศ)
จังหวัดทหารบก พิษณุโลก (ส่วนแยกที่ 1 ตาก)
จังหวัดทหารบก พิษณุโลก (ส่วนแยกที่ 2 เพชรบูรณ์)
จังหวัดทหารบก ขอนแก่น (ส่วนแยก เลย)
จังหวัดทหารบก ชุมพร (ส่วนแยกสุราษฎร์ธานี)
จังหวัดทหารบก นครศรีธรรมราช (ส่วนแยกทุ่งสง)
จังหวัดทหารบก สุรินทร์ (ส่วนแยกบุรีรัมย์)
จังหวัดทหารบก เชียงราย (ส่วนแยกพะเยา)