กองพลพัฒนาที่ ๑ เป็นหน่วยงานพัฒนาของกองทัพบก ที่จัดตั้งขึ้นมาเพื่อรับผิดชอบงานพัฒนาประเทศโดยเฉพาะ ปัจจุบันได้รับมอบภารกิจ ให้รับผิดชอบงานที่สำคัญ ๓ ประการ คือ งานพัฒนาตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ งานด้านการก่อสร้างเพื่อสนับสนุนงานพัฒนาด้านต่าง ๆ และสุดท้ายคืองานด้านการช่วยเหลือและบรรเทาทุกข์แก่ประชาชนที่ประสบสาธารณภัยต่าง ๆ
สำหรับงานพัฒนาที่มีความสำคัญอย่างยิ่งยวดและถือว่าเป็นงานที่กองพลพัฒนาที่ ๑ มีความภาคภูมิใจมากที่สุด นั่นก็คือ งานพัฒนาตามโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ซึ่งกองพลพัฒนาที่ ๑ ได้รับมอบหมายจาก กองทัพภาคที่ ๑ ให้จัดกำลังพลและยุทโธปกรณ์ เข้าปฏิบัติงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในพื้นที่ของจัวหวัดราชบุรี และ จังหวัดเพชรบุรี รวม ๔ โครงการ โดยมีภารกิจหลัก คือ เป็นหน่วยประสานการปฏิบัติงานของแต่ละส่วนราชการ/หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้งานแต่ละโครงการ ดำเนินงานไปด้วยความเรียบร้อย บรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการ
สำหรับโครงการที่อยู่ในพื้นที่จังหวัดราชบุรี ๒ โครงการ ประกอบด้วย โครงการสวนป่าเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้า ฯ สิริกิติ์ และ โครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี อำเภอสวนผึ้ง ส่วนในพื้นที่ของจังหวัดเพชรบุรี ๒ โครงการ ได้แก่ โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย และ โครงการพัฒนาห้วยแม่เพรียงตามพระราชดำริ
------------------------------------------------
โครงการสวนป่าเฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ จังหวัดราชบุรี
จัดตั้งขึ้นด้วยความจงรักภักดีร่วมกันของมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ,กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ,กองทัพบก จังหวัดราชบุรี และคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เพื่อถวายในวโรกาสที่ทรงมีพระชนมพรรษาครบ ๕ รอบในปี ๒๕๓๕ สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ ทรงมีพระราชปณิธาน ขอให้สร้างป่า โดยมีคนอาศัยอยู่ด้วยโดยไม่ทำลายป่า คือ ต้องช่วยเขาเหล่านั้นจริงๆ ให้มีความเป็นอยู่ที่ดีพอสมควร เช่น มีที่ดิน,ทำกิน, มีน้ำ , ให้การศึกษา ส่งเสริมงานศิลปาชีพต่างๆ ให้มีรายได้เพิ่มขึ้น เมื่อเขาอยู่ได้แล้วเขาจะได้ช่วยดูแลป่า อันเป็นที่มาของพื้นที่รวบรวมพันธุ์ไม้ป่า และพื้นที่ป่าที่ได้รับการฟื้นฟู รวมถึงคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นของราษฎรในพื้นที่
พื้นที่ดำเนินการของโครงการประกอบด้วย สวนป่าสิริกิติ์ ภาคกลาง ซึ่งปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น ศูนย์ศึกษาพรรณไม้ป่า สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ ตั้งอยู่บริเวณ แก่งส้มแมว บ้านห้วยม่วง ตำบลตะนาวศรี อำเภอสวนผึ้ง มีเนื้อที่ ๓,๐๐๐ ไร่ มีลักษณะภูมิประเทศเป็นผืนป่าแห่งเทือกเขาตะนาวศรีที่กระจายทิวเทือกเขาอย่างสลับซับซ้อนเป็นแนวกั้นเขตแดนไทย พม่า สภาพโดยทั่วไปเป็นดินร่วนปนทราย ดินส่วนใหญ่มีความตื้น สภาพป่าไม้ดั้งเดิมเป็นป่าเต็งรังผสม มีพันธุ์ไม้ที่สำคัญคือ เต็ง , รัง , รกฟ้า แดง , ประดู่ , มะค่าแต้ ตีนนก ฯลฯ และมีไม้พื้นล่างเป็นไผ่รวก ไผ่เพ็ก
พื้นที่แห่งนี้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สวยงามด้วยเกาะแก่งและลวดลายหินกลางลำน้ำ ที่เรียกกันตามพืชพรรณไม้ท้องถิ่นที่ขึ้นอยู่อย่างหนาแน่นว่า แก่งส้มแมว สภาพโดยรอบเต็มไปด้วยความงดงามของธรรมชาติและพันธุ์ไม้ ซึ่งบัดนี้กลายเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าอันกว้างใหญ่สำหรับผู้รักษ์ป่าและพันธุ์ไม้
และด้วยร่มเงาของป่าที่เติบโต สูงใหญ่ และชุ่มชื้น อันเกิดจากการฟื้นฟูและการปลูกป่า ทำให้พื้นที่แห่งนี้เป็นป่าอุดมสมบูรณ์ ศูนย์ศึกษาพรรณไม้ป่า สมเด็จพระนางเจ้า ฯ สิริกิติ์ แห่งนี้ จึงเป็นแหล่งพักพิงของนกกว่า ๑๐๐ ชนิด เหมาะสำหรับนักดูนกอีกแห่งหนึ่ง อีกทั้งบรรยากาศแห่งธรรมชาติยังเหมาะสำหรับการมาเยี่ยมเยียนของนักท่องเที่ยว ซึ่งแวะเวียนเข้ามาชื่นชมภายในศูนย์ศึกษาพรรณไม้ป่า แห่งนี้ไม่ขาดระยะ
สำหรับพื้นที่สวนป่าเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ อีกพื้นที่หนึ่ง ได้แก่พื้นที่ดำเนินการอนุรักษ์ป่าเพื่อจัดทำเป็น อุทยานเฉลิมพระเกียรติไทยประจัน ณ บริเวณบ้านไทยประจัน ตำบลยางหัก อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี ต่อมาเมื่อประมาณปี ๒๕๓๗ คณะทำงานโครงการฯ เห็นว่า ระหว่าง สวนป่าสมเด็จ พระนางเจ้าสิริกิติ์ ภาคกลางและอุทยานเฉลิมพระเกียรติไทยประจัน มีช่องว่างถ้าหากปล่อยไว้อาจจะทำให้ ราษฎรที่อยู่รอบๆ ป่าผืนนี้บุกรุกพื้นที่ดังกล่าว จึงได้ขอขยายพื้นที่โครงการฯ ที่เป็นป่าสงวนแห่งชาติ อีก ประมาณ ๗๙ , ๗๔๖ไร่ โดยรวมกับพื้นที่ดำเนินการเดิม ๑๓๖ , ๒๕๐ ไร่ ซึ่งรวมพื้นที่ดำเนินการในปัจจุบัน ๒๑๕ , ๙๙๖ ไร่
กองพลพัฒนาที่ ๑ ในฐานะที่เป็นหน่วยงานหนึ่งที่มีส่วนร่วมในการอำนวยการและประสานงาน ได้จัดกำลังพล จำนวน ๒๙ นาย และยุทโธปกรณ์ เป็นชุดปฏิบัติการ เพื่อประสานการปฏิบัติงานในระดับพื้นที่ จำนวน ๓ ชุดปฏิบัติการ โดย ชุดปฏิบัติการที่ ๑ มีที่ตั้งอยู่บริเวณ แก่งส้มแมว บ้านห้วยม่วง ตำบลตะนาวศรี อำเภอสวนผึ้ง, ชุดปฏิบัติการที่ ๒ มีที่ตั้งอยู่ที่ บ้านไทยประจัน ตำบลยางหัก อำเภอปากท่อ และชุดปฏิบัติการที่ ๓ มีที่ตั้งอยู่ที่ บ้านโป่งกระทิง ตำบลบ้านบึง กิ่งอำเภอบ้านคา
------------------------------------
โครงการอุทยานธรรมชาติวิทยาอันเนื่องมาจากพระราชดำริ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี อำเภอสวนผึ้งจังหวัดราชบุรี
จากการที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมรา ชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมเยียน ราษฎรในทุกภูมิภาคของประเทศไทย ทรงเล็งเห็นว่าสภาพป่าไม้ในหลายพื้นที่ยังคงมีความอุดมสมบูรณ์ ตามธรรมชาติ สมควรที่จะได้มีการอนุรักษ์ไว้ให้เยาวชน และราษฎรในท้องถิ่นตลอดจนผู้ที่มีความสนใจในธรรมชาติ ได้ใช้เป็นสถานที่สำหรับศึกษาสภาพธรรมชาติวิทยา และสถานที่พักผ่อนหย่อนใจ จากความหลากหลายของพืชพันธุ์ตามธรรมชาติและสัตว์นานาชนิดที่มีอยู่ในพื้นที่ อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี อันเป็นพื้นที่ที่เหมาะสมในการจัดทำเป็นโครงการในลักษณะ อุทยานธรรมชาติ หรือ โรงมหรสพทางธรรมชาติ ซึ่งสำนักงานโครงการ ส่วนพระองค์ฯ ร่วมกับกองทัพบก โดย กองทัพภาคที่ ๑ / กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในภาค ๑ , กองบัญชาการตำรวจ ตระเวนชาย แดน, ส่วนราชการจังหวัดราชบุรี และนักวิชาการในสาขาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง จึงได้ร่วมกันดำเนินการคัดเลือกพร้อมทั้งปรับปรุงสภาพพื้นที่บริเวณที่ราชพัสดุในความดูแลของกองทัพบก อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ ๒ ตำบล คือ ตำบลสวนผึ้ง และ ตำบลตะนาวศรี เนื้อที่ประมาณ ๙๑, ๐๐๐ ไร่ ( ๑๔๐ ตารางกิโลเมตร) เป็นพื้นที่ดำเนินการโครงการโดยให้ใช้ชื่อว่า โครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา ต่อมาได้มีการขยายพื้นที่เป็น ๑๓๒, ๙๐๕ ไร่ ( ๒๑๐ ตารางกิโลเมตร) และเมื่อวันที่ ๒๔ มีนาคม ๒๕๓๘ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการดำเนินงานในพื้นที่โครงการและทรงมอบแนวทางพระราชดำริให้แก่คณะผู้ดำเนินงานใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงาน ต่อมา เมื่อวันที่๑๑ กุมภาพันธ์๒๕๔๗ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินติดตามผลการดำเนินงาน และทรงเปิดป้ายโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา ณ สำนักงานโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา บ้านห้วยผาก ตำบลสวนผึ้ง อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี
กองพลพัฒนาที่ ๑ ในฐานะที่ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นส่วนหนึ่งของคณะทำงานโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา ฯ จำนวน ๒ คณะปฏิบัติงานด้วยกัน อันได้แก่ คณะปฏิบัติงานด้านการแก้ปัญหาและป้องกันการบุกรุกพื้นที่ และคณะปฏิบัติงานด้านการประสานงาน (แผนงานย่อยด้านประชาสัมพันธ์) รวมทั้งได้ดำเนินการด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิต การส่งเสริมอาชีพให้ประชาชนในพื้นที่ ควบคู่ไปด้วย โดยในการปฏิบัติงานที่ผ่านมาได้ดำเนินงานตามแผนแม่บทโครงการอุทยานธรรมชาติวิทยา ฯ ของสำนักงานโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีและตามกรอบแนวทางการดำเนินงานของ กอ.รมน.ตามยุทธศาสตร์ความมั่นคงชายแดน ปัจจุบัน กองพลพัฒนาที่ ๑ ได้จัดกำลังพล จำนวน ๑๕ นาย ออกปฏิบัติงาน โดยจัดตั้งชุดปฏิบัติการ ๒ ชุด ซึ่งมีตั้งอยู่ ณ บ้านห้วยผาก หมู่ ๗ ตำบลสวนผึ้ง และ บ้านตะโกล่าง หมู่ ๘ ตำบลสวนผึ้ง
-----------------------------------------
โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย อำเภอท่ายาง และอำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี
จากการที่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฯ เสด็จเยี่ยมเยียนราษฎรสมาชิกกลุ่มไร่ผักในนิคมสร้างตนเอง เขื่อนเพชร กรมประชาสงเคราะห์ ซึ่งประกอบอาชีพทำไร่ผัก ครอบครัวละ ๒ - ๓ ไร่ จำนวน ๑๒๐ ครอบครัว ไม่เพียงพอต่อการประกอบอาชีพ จึงทรงมีพระราชดำริให้จัดหาที่ดินรกร้างสามารถจัดให้ราษฎรเข้า ประกอบอาชีพการเกษตรแก่สมาชิก ฯ ทำกินครอบครัวละ ๑๕ ไร่ โดยให้ส่วนราชการต่าง ๆ ร่วมกันดำเนินงานจัด ตั้งเป็น โครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย ตั้งแต่ปี ๒๕๑๔ เป็นต้นมา
ในปี ๒๕๒๖ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฯ และ สมเด็จพระนางเจ้า ฯ พระบรมราชินีนาถ ได้ทรง ทราบปัญหาต่าง ๆ ของสามชิก ฯ และมีพระราชประสงค์ให้สมาชิกมีรายได้เพิ่มขึ้น จึงทรงมีพระราชเสาวนีย์ให้ กรมทหารราบที่ ๑๑ กองพันทหารราบที่ ๓ รักษาพระองค์ จัดกำลังพลเข้าไปดูแลให้คำแนะนำ ตลอดจนประสานกับส่วนราชการต่าง ๆ เพื่อช่วยเหลือราษฎรในพื้นที่โครงการ ฯ ให้บรรลุวัตถุประสงค์ในการพัฒนาคุณภาพชีวิตและยกระดับความเป็นอยู่ให้ดีขึ้น ส่วนโครงการตามพระราชประสงค์ดอนขุนห้วย ๒ เดิมที่ดินแปลงนี้เป็นป่าสงวนแห่งชาติ ต่อมาองค์การบริหารส่วนจังหวัดเพชรบุรี ได้รับสนองพระราชประสงค์ของ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฯ ให้ดำเนินการจัดสรรที่ดินในท้องที่หมู่ที่ ๕ และหมู่ที่ ๖ ตำบลท่าคอย อำเภอท่ายาง จังหวัดเพชรบุรี เพื่อขยายให้ลูกหลานของสมาชิกโครงการ ฯ ดอนขุนห้วย ๑ และราษฎรในเขตจังหวัดเพชรบุรี ที่ไม่มีที่ทำกินเป็นของตนเองเข้ามาอยู่อาศัย และได้ทำการรังวัดจัดสรรที่ดินแบ่งเป็นแปลง ๆ ละ ๑๕ ไร่ รวม ๙๗ แปลง ซึ่งต่อมาได้คัดเลือกให้จับสลากเข้าอยู่ทำการเกษตรกรรมตั้งแต่ปี ๒๕๑๙ เป็นต้นมา ในส่วนของกองพลพัฒนาที่ ๑ ได้จัดกำลังพลเข้าปฏิบัติงานเพื่อประสานกับส่วนราชการในพื้นที่ตั้งแต่ เดือนตุลาคม ๒๕๔๑ จนถึงปัจจุบัน จำนวน ๑๙ นาย โดยจัดเป็นชุดปฏิบัติการ มีที่ตั้งอยู่ ณ หน่วยสาธิตสหกรณ์บ้านดอนขุนห้วย หมู่ ๕ ตำบลดอนขุนห้วย อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี
-------------------------------
โครงการพัฒนาห้วยแม่เพรียงตามพระราชดำริ อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี
ได้กำเนิดขึ้นเมื่อ ๒๙ พฤษภาคม ๒๕๒๒ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ฯ ได้เสด็จเยี่ยมเยียนราษฎรตำบลแก่งกระจาน และได้ทรงทราบถึงปัญหาความเดือดร้อนของราษฎร ตลอดทั้งการบุกรุกตัดไม้ทำลายป่า ซึ่งเป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร จึงมีพระราชดำรัสให้ ผู้ว่าราชการจังหวัดเพชรบุรี และผู้บังคับกองร้อยฝึกรบพิเศษที่ ๑ แก่งกระจาน ในขณะนั้น ร่วมกันจัดทำโครงการพัฒนากับส่วนราชการต่าง ๆ โดยทรงรับไว้เป็นโครงการตามพระราชดำริ ในขั้นแรกทำการรวบรวมกลุ่มราษฎรที่กระจัดกระจายให้มาอยู่รวมกัน พร้อมมอบหมาย ให้เป็นผู้ดูแลรักษาป่า จัดโครงการให้ราษฎรมีส่วนในการพัฒนาตนเองสามารถพึ่งตนเองได้ และใช้งบประมาณ อย่างประหยัด แต่ได้ผลตอบแทนสูงสุด และทรงมีรับสั่งให้กระทรวงทบวงกรมที่เกี่ยวข้องร่วมกันจัดทำโครงการนี้ จึงก่อให้เกิด โครงการพัฒนาห้วยแม่เพรียง ตามพระราชดำริ พร้อมกันนี้ พระองค์ฯ ทรงได้ให้ข้อคิดเห็นเกี่ยวกับเทคนิคในการสร้างระบบส่งน้ำ การปลูกป่าทดแทน การใช้แรงงาน การพัฒนาจิตใจ การสหกรณ์ และการปลูกฝังอุดมการณ์ทางการเมือง
พื้นที่ดำเนินงานของโครงการพัฒนาห้วยแม่เพรียงตามพระราชดำริ ประกอบด้วย ๓ หมู่บ้าน คือ หมู่ที่ ๔ บ้านหนองน้ำดำ หมู่ที่ ๕ บ้านด่านโง และ หมู่ที่ ๖ บ้านห้วยไผ่ รวมพื้นที่ทั้งหมด ๑๕,๔๐๖ ไร่ จำนวน ประชากร ๔๘๗ ครอบครัว ประชากรทั้งหมด ๑,๑๘๒ คน
กองพลพัฒนาที่ ๑ เป็นหน่วยงานหนึ่งที่ได้รับมอบภารกิจอันสำคัญยิ่ง ในการเข้าไปดำเนินการจัดทำโครงการพัฒนาห้วยแม่เพรียง ฯ ให้สำเร็จเป็นไปตามวัตถุประสงค์ โดยดำเนินผลักดันให้มีการจัดตั้งคณะอนุกรรมการพิจารณาบุคคลเข้าทำประโยชน์ในพื้นที่โครงการ ปัจจุบัน คณะอนุกรรมการได้พิจารณาบุคคลเข้าทำประโยชน์ในพื้นที่โครงการไปแล้ว จำนวน ๑๘๒ แปลง และอยู่ระหว่างที่จังหวัดเพชรบุรีดำเนินการมอบเอกสารสิทธิ์ในการเข้าทำประโยชน์ในพื้นที่ ปัจจุบัน กองพลพัฒนาที่ ๑ ได้จัดกำลังพลออกปฏิบัติงาน จำนวน ๑๖ นาย เป็นชุดปฏิบัติการ มีที่ตั้งอยู่ ณบ้านห้วยแม่เพรียง หมู่ ๖ ตำบลห้วยแม่เพรียง อำเภอแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี
-------------------------------- |
