ผู้ช่วยทูตทหาร


               ผู้ช่วยทูตทหาร คือใคร ? คืออะไร ? เป็นอย่างไร ? เป็นคำถามที่ไม่น่าถาม เพราะว่า คำภาษาไทยที่ปรากฏอยู่นี้ น่าจะเข้าใจได้ง่าย ๆ ในความหมายตรง ๆ ของคำอย่างนั้น แต่ เห็นจะต้องยอมรับกันว่า คำเฉพาะหลาย ๆ คำในภาษาไทยนั้น ไม่สามารถ สื่อ ให้เข้าใจความหมายได้ง่าย ๆ
               คำว่า ผู้ช่วยทูตทหาร หรือ ทูตทหาร หรือ ผู้ช่วยทูต เป็นคำที่ถูกบัญญัติขึ้นสำหรับเรียก นักการทูตที่มาจากสายทหาร โดยมีธรรมเนียมการปฏิบัติที่เป็นสากล ที่ ทหาร สามารถเป็น นักการทูต อยู่ใน สถานเอกอัครราชทูต ของประเทศของตนที่มีความสัมพันธ์ทางการทูตกับ ประเทศที่ไปประจำการ
               Attache ( อ่านแบบไทย ๆ ว่า อา – ตา – เช่ ) ในพจนานุกรมอังกฤษเป็นไทย ของ สอ เสถบุตร อ่านว่า แอททะเฌ แปลว่า ผู้ช่วยทูต คำนี้ถูกใช้เรียก เจ้าหน้าที่ บางตำแหน่งของสถานเอกอัครราชทูต คำนี้ ได้ถูกนำมาใช้เรียก เจ้าหน้าที่ฝ่ายทหาร ของสถานเอกอัครราชทูตด้วย โดยเพิ่มคำทางทหารลงไป เป็นการเน้น สายของการเป็นผู้แทนของต้นสังกัด ดังนี้

               Defence Attache เป็นคำเรียกผู้แทนทางทหารของ กองทัพ หรือ ของ กระทรวงกลาโหม ( ของไทย เป็นคำเรียกผู้แทนทางทหารของ กองบัญชาการทหารสูงสุด ) เรียกเป็นภาษาไทยว่า ผู้ช่วยทูตฝ่ายทหาร หรือเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า ผู้ช่วยทูตทหาร หรือ ทูตทหาร
               Army Attache เป็นคำเรียกผู้แทนทางทหารของ กองทัพบก เรียกเป็นภาษาไทยว่า ผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารบก หรือเรียกอย่างไม่เป็นทางราชการว่า ผู้ช่วยทูตทหารบก หรือ ทูตทหารบก
               Naval Attache เป็นคำเรียกผู้แทนทางทหารของ กองทัพเรือ เรียกเป็นภาษาไทยว่า ผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารเรือ หรือเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า ผู้ช่วยทูตทหารเรือ หรือ ทูตทหารเรือ
               Air Attache เป็นคำเรียกผู้แทนทางทหารของ กองทัพอากาศ เรียกเป็นภาษาไทยว่า ผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารอากาศ หรือเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า ผู้ช่วยทูตทหารอากาศ หรือ ทูตทหารอากาศ

               ผู้ช่วยทูต ฯ อาจจะมีนายทหารที่มีอาวุโสต่ำกว่า เป็นลูกน้อง ร่วมทำงานในสำนักงานภายในสถานเอกอัครราชทูต ในฐานะนักการทูตด้วย เรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า Assistant .... Attache เรียกเป็นภาษาไทยว่า รองผู้ช่วยทูตฝ่ายทหาร ....หรือ รองผู้ช่วยทูต ....( ....หมายถึง เว้นไว้สำหรับสายการเป็นผู้แทน )

               มักมีคำถามในเชิงสับสนว่า ผู้ช่วยทูต ฯ นั้น มีใครเป็นหัวหน้า ? ซึ่งมีความหมายว่า ใครเป็นใหญ่ในสายทหาร ? คำตอบคือ ผู้ช่วยทูต ฯ นั่นแหละเป็นหัวหน้า คือ หัวหน้าสำนักงานคนหนึ่ง ในสถานเอกอัครราชทูต ซึ่งอาจจะมี หรือ ไม่มี ลูกน้อง ที่เรียกว่า รองผู้ช่วยทูต ฯ ก็ได้ ในเรื่องนี้ วงการผู้ช่วยทูต ฯ ของไทย มีความพยายามที่จะพูดว่า ผู้ช่วยทูต ฯ หมายถึง ผู้ช่วยเอกอัครราชทูตฝ่ายทหาร หรือ ผู้ช่วยเอกอัครราชทูตฝ่ายทหาร.... แต่เรียกง่าย ๆ ว่า ผู้ช่วยทูต ฯ เป็นภาษาพูด ไม่ตรงกับระเบียบ หรือ แบบธรรมเนียม ที่กำหนดไว้เป็นลายลักษณ์อักษร

               ธรรมเนียมปฏิบัติที่เป็นสากล ผู้ช่วยทูต ฯ เป็นนายทหารชาย ที่สมรสแล้ว โดย ภริยา จะต้องไปประจำการกับสามีด้วย แต่จากประสบการณ์ของผู้เขียน เคยพบว่า รองผู้ช่วยทูต ฯจากบางประเทศ เป็น นายทหารหญิง
               ประเทศเจ้าบ้าน จะจัดให้มี สมาคมผู้ช่วยทูต ฯ ซึ่งอาจจะเป็นสมาคมเดียวที่รวม ผู้ช่วยทูต ฯ และ รองผู้ช่วยทูต ฯ ไว้ด้วยกัน หรืออาจจัดแบ่งตามสายการเป็นผู้แทน ( ตามเหล่าทัพ ) และอาจจัดแยก รองผู้ช่วยทูต ฯ ออกเป็นชมรมต่างหากก็ได้
               สมาคมผู้ช่วยทูต ฯ จะมีกิจกรรมที่ เป็นเฉพาะผู้ช่วยทูต ฯ หรือ เฉพาะ คู่สมรส หรือ รวมกัน แล้วแต่กรณี ภริยา หรือ คู่สมรส จึงมีความสำคัญ ต่อ ผู้ช่วยทูต ฯ เป็นอย่างมาก จึงมีน้อยมากที่ นายทหารโสด จะได้รับการพิจารณาจากกองทัพของตนให้ไปดำรงตำแหน่ง ผู้ช่วยทูต ฯ
               ผู้ช่วยทูต ฯ เป็นผู้แทน กองทัพ ของประเทศ ที่แสดงการสนับสนุน หรือ ยอมรับ กองทัพ ของประเทศเจ้าบ้านว่าเป็นกองทัพที่เป็นเพื่อนกัน เป็นนัยเดียวกันกับการที่ คู่ประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางการทูตกัน คือการยอมรับในความเป็นเอกราชของกันและกัน เป็นการสนับสนุนซึ่งกันและกัน ซึ่ง ต่างฝ่ายต่างจะต้องจัดตั้ง หรือ เปิดสถานเอกอัครราชทูต แลกเปลี่ยนกัน แต่การจะจัดให้มีผู้ช่วยทูต ฯ ไปประจำสถานเอกอัครราชทูตหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับปัจจัยที่ไม่กล่าวถึงในที่นี้ เช่นเดียวกับรายละเอียดที่เกี่ยวข้องกับผู้ช่วยทูต ฯ อีกหลายประเด็นที่ผู้เขียนไม่นำเสนอในที่นี้ด้วย



พลตรี ชูเกียรติ    มุ่งมิตร :  ผู้ชำนาญการกองทัพบก
(chukiati@rta.mi.th)
๑๒ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๗

ขอเชิญติชม
กลับหน้าแรก