พลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)

ผู้บัญชาการทหารบก ลำดับที่ ๑๑

๖ สิงหาคม ๒๔๗๕ - ๑๘ มิถุนายน ๒๔๗๖
๒๔ มิถุนายน ๒๔๗๖ - ๔ มกราคม ๒๔๘๑
๒๕ สิงหาคม ๒๔๘๗ - ๒๙ มีนาคม ๒๔๘๙


วันเกิด ๒๙ มีนาคม ๒๔๓๐ อนิจกรรม ๑๔ กุมภาพันธ์ ๒๔๙๐

เป็นบุตรพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (กิ่ม พหลโยธิน) และคุณหญิงจับ ภริยาคือท่านผู้หญิง บุญหลง พหลโยธิน

การศึกษา

- ศึกษาเบื้องต้นจากครูจู พออ่านออกเขียนได้จึงย้ายไปเรียนที่โรงเรียนวัดจักรวรรดิ์ราชาวาส
- อายุย่าง ๑๑ ปี เป็นศิษย์พระครูสังฆวินิจ ณ วัดพิชัยญาติการามและศึกษาที่โรงเรียนสุขุมาลลัยด้วย
- พ.ศ.๒๔๔๔ ขึ้นทะเบียนเป็นนักเรียนนายร้อยทหารบก
- พ.ศ.๒๔๔๗ สำเร็จโรงเรียนนายร้อยทหารบก
- พ.ศ.๒๔๔๗ - ๒๔๕๓ ได้รับทุนรัฐบาลไปศึกษาวิชาทหารในโรงเรียนนายร้อยทหารบก ณ เมืองโกรสซ์ลิซเตอร์เฟลเด ประเทศเยอรมัน
- พ.ศ.๒๔๕๕ ศึกษาวิชาช่างแสง ณ ประเทศเดนมาร์กเป็นเวลา ๑ ปี

ประวัติรับราชการ

- พ.ศ.๒๔๕๔ ประจำกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๔ แห่งกองทัพบกเยอรมันยศนายร้อยตรี
- พ.ศ.๒๔๕๗ ประจำกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๔ จังหวัดราชบุรีรับพระราชทานยศนายร้อยโท
- พ.ศ.๒๔๕๘ ผู้บังคับกองร้อยที่ ๒ ในกรมทหารปืนใหญ่ที่บางซื่อ
- พ.ศ.๒๔๕๙ รับพระราชทานยศนายร้อยเอก
- พ.ศ.๒๔๖๐ ผู้บังคับการกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๙ จังหวัดฉะเชิงเทรา
- พ.ศ.๒๔๖๑ รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นหลวงสรายุทธสรสิทธิ์
- พ.ศ.๒๔๖๒ ผู้บังคับการกรมทหารปืนใหญ่ที่ ๒
รับพระราชทานยศนายพันตรี
- พ.ศ.๒๔๖๓ ประจำกรมจเรการปืนใหญ่ทหารบก
- พ.ศ.๒๔๖๖ ได้รับพระราชทานยศนายพันโท
- พ.ศ.๒๔๖๗ รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นพระสรายุทธสรสิทธิ์
- พ.ศ.๒๔๖๙ ผู้อำนวยการแผนกโรงเรียนนายทหารปืนใหญ่ ที่โคกกระเทียมจังหวัดลพบุรี
- พ.ศ.๒๔๗๑ อาจารย์ใหญ่ฝ่ายวิชาทหารกรมยุทธศึกษาทหารบก
รับพระราชทานยศนายพันเอก
- พ.ศ.๒๔๗๓ จเรทหารปืนใหญ่
- พ.ศ.๒๔๗๔ รับบรรดาศักดิ์เป็นพระยาพหลพลพยุหเสนา
- พ.ศ.๒๔๗๕ รองจเรทหารบก
ผู้บัญชาการทหารบก
- พ.ศ.๒๔๗๖ นายกรัฐมนตรี
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
นายกกรรมการรักษาพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน
ผู้บังคับการมณฑลทหารบกที่ ๑
- พ.ศ.๒๔๗๗ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
- พ.ศ.๒๔๗๘ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง
- พ.ศ.๒๔๘๐ จเรทหารทั่วไป
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรธิการ
- พ.ศ.๒๔๘๑ พ้นจากตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบก
คงรับราชการในตำแหน่งจเรทหารทั่วไป
ลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี
- พ.ศ.๒๔๘๒ รับพระราชทานยศนายพลตรี นายพลอากาศตรี และนายพลเรือตรี
- พ.ศ.๒๔๘๓ ที่ปรึกษาการทหารสูงสุด
- พ.ศ.๒๔๘๔ พ้นจากตำแหน่งที่ปรึกษาการทหารสูงสุด
รับพระราชทานยศนายพลโท
- พ.ศ.๒๔๘๕ รับพระราชทานยศนายพลเอก
- พ.ศ.๒๔๘๖ รับพระราชทานยศนายพลเรือเอก และนายพลอากาศเอก
- พ.ศ.๒๔๘๗ เป็นรัฐมนตรีในรัฐบาลชุดนายควง อภัยวงศ์
ได้รับพระราชโองการแต่งตั้งให้เป็นแม่ทัพใหญ่และผู้บัญชาการทหารบก
พ้นจากตำแหน่งจเรทหารบกทั่วไป
- พ.ศ.๒๔๘๘ พ้นจากตำแหน่งแม่ทัพใหญ่และแม่ทัพบก
- พ.ศ.๒๔๘๙ รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯให้เป็นนายทหารนอกราช
การเนื่องจากครบเกษียณอายุ
- พ.ศ.๒๔๘๙ นายทหารพิเศษประจำกองทัพบก

ราชการพิเศษ หรือตำแหน่งพิเศษ

- พ.ศ.๒๔๖๐ ผู้ช่วยผู้บังคับบัญชากองอารักขาสถานทูตเยอรมันในกรุงเทพฯ เมื่อประเทศไทยประกาศเข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่ ๑
- พ.ศ.๒๔๗๑ ราชองครักษ์เวร
- พ.ศ.๒๔๗๒ ราชองครักษ์ ตามเสด็จพระราชดำเนินในคราวประพาสสิงคโปร์ , ชวา และบาหลี
- พ.ศ.๒๔๗๕ ผู้รักษาพระนครฝ่ายทหารโดยการแต่งตั้งของคณะราษฎร์
กรรมการกลางกลาโหม
- พ.ศ.๒๔๗๖ ราชองครักษ์พิเศษ
- พ.ศ.๒๔๗๗ ประธานกรรมการสอบสวนเศรษฐกิจ
ประธานกรรมการศาลพิเศษ
นายกกิตติมศักดิ์ของคณะกรรมการตามพระราชบัญญัติ
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ประธานคณะกรรมการคลัง
- พ.ศ.๒๔๘๒ ศาสตราจารย์วิสามัญแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง
- พ.ศ.๒๔๘๓ นายกสันนิบาตช่วยป้องกันและบรรเทาภัยทางอากาศ
- พ.ศ.๒๔๘๕ หัวหน้าคณะทูตฉลองกติกาสัญญาพันธไมตรีกับญี่ปุ่น

เครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญที่ได้รับพระราชทาน

- พ.ศ.๒๔๕๔ เหรียญบรมราชาภิเษก
- พ.ศ.๒๔๖๐ มงกุฎสยาม ชั้นที่ ๕ วิจิตราภรณ์
- พ.ศ.๒๔๖๓ เบญจมาภรณ์ช้างเผือก
- พ.ศ.๒๔๖๕ จัตุรถาภรณ์มงกุฎ
- พ.ศ.๒๔๖๙ จตุรถาภรณ์ช้างเผือก
- พ.ศ.๒๔๗๐ เหรียญจักรมาลา
- พ.ศ.๒๔๗๒ ตริตาภรณ์มงกุฎ และเหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๗ ชั้นที่ ๔
- พ.ศ.๒๔๗๔ เหรียญที่ระลึกงานฉลองพระนคร
- พ.ศ.๒๔๗๗ เหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ และเหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการ แผ่นดิน
- พ.ศ.๒๔๘๐ มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก
- พ.ศ.๒๔๘๑ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๘ ชั้นที่ ๑
- พ.ศ.๒๔๘๔ เหรียญชัยสมรภูมิ (กรณีพิพาทกับอินโดจีน)
- พ.ศ.๒๔๘๖ เหรียญช่วยราชการเขตภายใน (คราวสงครามมหาเอเชียบูรพา)และปฐมจุลจอมเกล้า

ผลงานที่สำคัญ

- พ.ศ.๒๔๗๕ เป็นหนึ่งในคณะผู้ทำการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นการปกครองระบอบประชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญ เมื่อทำการสำเร็จได้รับแต่งตั้งให้เป็นผู้รักษาพระนครฝ่ายทหาร
- ปราบกบฏบวรเดช เมื่อวันที่ ๑๒ ตุลาคม ๒๔๗๖
- ท่านได้สร้างคุณงามความดีให้แก่เหล่าทหารปืนใหญ่ และกองทัพบกไว้นานัปการ
ค่ายพหลโยธิน ซึ่งตั้งที่ อำเภอเมือง จังหวัดลพบุรี จึงได้รับการพระราชทานนามให้เป็นอนุสรณ์แก่ พลเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา สืบมาจนทุกวันนี้


 

- กลับสู่หน้าหลัก ทำเนียบผู้บัญชาการทหารบก -