จอมพล เจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี ( เจิม แสง-ชูโต )

ผู้บัญชาการทหารบก ลำดับที่ ๒

(ผู้บัญชาการกรมทหารบก ระหว่าง ๑๕ เมษายน ๒๔๓๓ - ๒๗ มีนาคม ๒๔๓๕)


วันเกิด ๒๘ มีนาคม ๒๓๙๔ อสัญกรรม ๑ กรกฎาคม ๒๔๗๔ เป็นบุตรของพระยาสุรศักดิ์มนตรี (แสง แสง-ชูโต) กับคุณเดิม บุนนาค
ภริยาชื่อ คุณไร บุนนาค บุตรีเจ้าพระยาสุรวงศ์ไวยวัฒนพิพัฒนศักดิ์ (วร บุนนาค) ภายหลังที่ คุณไร บุนนาค ถึงแก่กรรม ได้สมรสกับท่านผู้หญิงเลี่ยม บุนนาค (น้องสาวคุณไร)

การศึกษา

- เล่าเรียนหนังสือเบื้องต้นที่บ้านสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาพิชัยญาติ (ทัต บุนนาค) ต่อมาได้เรียนหนังสือที่วัดพิชัยญาติการาม
- ศึกษางานราชการและฝึกหัดวิชาทหารต่าง ๆ ณ สำนักของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)

ประวัติรับราชการ

- มหาดเล็กหลวง ในรัชกาลที่ ๔ ในตำแหน่งมหาดเล็กวิเศษ สังกัดขึ้นอยู่เวรฤทธิ์
- ทหารมหาดเล็ก ในรัชกาลที่ ๕ ยศนายร้อยตรี
- พ.ศ.๒๔๑๖ นายร้อยโท และต่อมาเลื่อนขึ้นเป็นนายร้อยเอก
- พ.ศ.๒๔๒๓ ผู้บังคับการกรมทหารหน้า และเป็นนายพันเอก
- พ.ศ.๒๔๓๐ ผู้บัญชาการกรมยุทธภัณฑ์
- พ.ศ.๒๔๓๑ นายพลตรี
- พ.ศ.๒๔๓๓ - ๒๔๓๕ ผู้บัญชาการกรมทหารบก
- พ.ศ.๒๔๓๗ เสนาบดีกระทรวงเกษตรพาณิชการ
- พ.ศ.๒๔๓๙ เป็นเจ้าพระยา
- พ.ศ.๒๔๔๑ นายพลโท
- พ.ศ.๒๔๖๘ จอมพล ในรัชกาลที่ ๖

ราชการพิเศษ หรือตำแหน่งพิเศษ

- พ.ศ.๒๔๒๑ อุปทูต เจรจาความเมืองกับรัฐบาลอังกฤษ
- พ.ศ.๒๔๒๒ ราชองครักษ์
- พ.ศ.๒๔๓๕ องคมนตรีในรัชกาลที่ ๕
- พ.ศ.๒๔๕๓ องคมนตรีในรัชกาลที่ ๖
- พ.ศ.๒๔๖๑ นายหมวดเอกในกองเสือป่า

เครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญที่ได้รับพระราชทาน

- พ.ศ.๒๔๒๒ มัณฑนาภรณ์
- พ.ศ.๒๔๒๖ นิภาภรณ์
- พ.ศ.๒๔๓๐ ทุติยจุลจอมเกล้าฯ และ จุลวราภรณ์
- พ.ศ.๒๔๓๒ มหาสุราภรณ์
- พ.ศ.๒๔๓๖ ปฐมจุลจอมเกล้าฯ
- พ.ศ.๒๔๓๘ เหรียญจักรมาลา
- พ.ศ.๒๔๔๔ มหาวราภรณ์
- พ.ศ.๒๔๔๖ เหรียญทวีธาภิเศกชั้นทองคำ และรัตนาภรณ์ ชั้นที่ ๑
- พ.ศ.๒๔๕๐ เหรียญรัชมงคลทองคำ
- พ.ศ.๒๔๕๓ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๖ ชั้นที่ ๒
- พ.ศ.๒๔๖๕ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๖ ชั้นที่ ๑

ผลงานที่สำคัญ

- มีส่วนสำคัญในการสร้างอาคารกระทรวงกลาโหม พ.ศ.๒๔๒๕ สำหรับเป็นโรงทหาร หน้าที่ทันสมัยตามแบบตะวันตก (ครั้งนั้นขนานนาม กรมทหารแห่งใหม่นี้ว่า กรมยุทธนาธิการ)
- ได้ปราบโจรผู้ร้ายซึ่งก่อคดีอุกฉกรรจ์ชุกชุมที่เมืองสุพรรณบุรี เมื่อ พ.ศ.๒๔๒๖ ได้สำเร็จในเวลาอันสั้น และปราบโจรผู้ร้ายที่หัวเมืองตะวันออก เมื่อ พ.ศ.๒๔๓๑
- เป็นแม่ทัพไปปราบฮ่อ ณ หัวเมืองลาว พ.ศ.๒๔๒๘ และ ๒๔๓๐ และได้คิดค้นการ ผลิตลูกแตก (ลูกระเบิด) ขึ้นใช้ในการรบ
- เป็นแม่ทัพไปปราบเงี้ยวซึ่งก่อการจลาจล ในหัวเมืองฝ่ายเหนือ พ.ศ.๒๔๔๕

ผลงานที่สำคัญอื่น ๆ

- ริเริ่มสักตราจักรลงที่หน้าแขนขวาของทหารหน้าทุกคน เพื่อสะดวกต่อการติดตามตัว ในภายหน้า พ.ศ.๒๔๒๔
- อำนวยการสร้างพระที่นั่งจักรีมหาปราสาท และพระที่นั่งต่าง ๆ ในพระบรมมหาราชวัง เมื่อครั้งฉลองพระนครครบรอบ ๑๐๐ ปี เมื่อ พ.ศ.๒๔๒๕
- ริเริ่มให้ใช้ไฟฟ้าที่โรงทหารหน้า (กระทรวงกลาโหม) เป็นแห่งแรก เมื่อครั้งเป็นผู้บังคับการกรมทหารหน้า
- ปรับปรุงเครื่องแต่งตัวทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ และทหารม้าให้งดงามแทนแบบเดิม เมื่อ พ.ศ.๒๔๓๐


 

- กลับสู่หน้าหลัก ทำเนียบผู้บัญชาการทหารบก -