คุณกำลังอยู่ที่ ::หน้าหลัก/ อดีตผู้บัญชาการทหารบก

อดีตผู้บัญชาการทหารบก ลำดับที่ 1

ลำดับที่หนึ่ง

พลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ

ผู้บัญชาการทหารบก ลำดับที่ ๑

( เจ้าพนักงานใหญ่ ผู้ช่วยบัญชาการทหารบก ระหว่าง ๘ เมษายน ๒๔๓๐ - ๒๔๓๓ )


ประสูติ ๒๑ มิถุนายน ๒๔๐๕ สิ้นพระชนม์ ๑ ธันวาคม ๒๔๘๖

ทรงเป็นพระราชโอรส ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเจ้าจอมมารดาชุ่ม

ทรงเสกสมรสกับหม่อมเฉื่อย

การศึกษา

- ทรงศึกษาภาษาไทยเบื้องต้นที่สำนักคุณแสง และคุณปาน ราชนิกุล ในพระบรมมหา-

ราชวัง ทรงศึกษาภาษาบาลีในสำนักพระยาปริยัติธรรมธาดา (เปี่ยม) และหลวงธรรมา-

นุวัติจำนง (จุ้ย) ทรงศึกษาภาษาอังกฤษในโรงเรียนหลวง ซึ่งมีมิสเตอร์ ฟรานซิส ยอร์ช

แพตเตอร์สันเป็นครู และทรงศึกษาประวัติศาสตร์สากลโบราณคดีจากพระบาท

สมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จกรมพระยาบำราบปรปักษ์ (พระราช

โอรสในรัชกาลที่ ๒)

- พ.ศ.๒๔๑๘ ทรงศึกษาวิชาทหารในโรงเรียนนายร้อยทหารบก ที่ กรมทหาร

มหาดเล็ก (ขณะนั้นเรียกกันว่าคะเด็ตทหารมหาดเล็ก)

ประวัติรับราชการ (ยศและตำแหน่งสำคัญทางทหาร)

- พ.ศ.๒๔๒๐ นายร้อยตรี ทหารมหาดเล็ก ทรงรับตำแหน่งผู้บังคับกองแตรวง

ของกรมทหารมหาดเล็ก

- พ.ศ.๒๔๒๒ นายร้อยโท ผู้บังคับทหารม้าในกรมทหารมหาดเล็ก และเป็น

นายร้อยเอก ในปีเดียวกันนี้

- พ.ศ.๒๔๒๓ นายพันตรี ผู้รับพระบรมราชโองการในกรมทหารมหาดเล็ก

- พ.ศ.๒๔๒๔ ย้ายไปสังกัด กรมทหารปืนใหญ่ (เรียกครั้งนั้นว่า กรมกองแก้ว

จินดา)

- พ.ศ.๒๔๒๘ นายพันโท ราชองครักษ์ ผู้บังคับการทหารมหาดเล็ก

- พ.ศ.๒๔๓๐ เจ้าพนักงานใหญ่ผู้ช่วยบัญชาการทหารบก ในกรมยุทธนาธิการ

ควบคุมกิจการทั้งปวงของทหารบก (พระสถานะเทียบเท่า

ตำแหน่งผู้บัญชาการทหารบกในปัจจุบัน)

- พ.ศ.๒๔๓๑ นายพลตรี (ข้ามชั้นพระยศนายพันเอก)

- พ.ศ.๒๔๓๓ อธิบดีกรมศึกษาธิการ

- พ.ศ.๒๔๓๕ - ๒๔๕๘ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย

- พ.ศ.๒๔๖๖ เสนาบดีกระทรวงมุรธาธร และเป็นนายพลเอกในปีเดียวกันนี้

- พ.ศ.๒๔๖๘ อภิรัฐมนตรี

ราชการพิเศษ หรือตำแหน่งพิเศษ

- พ.ศ.๒๔๓๒ สภานายกหอพระสมุดวชิรญาณครั้งแรก

- พ.ศ.๒๔๓๓ ข้าหลวงต่างพระองค์ไปรับซารวิชรัชทายาทรุสเซีย ที่เมือง

สิงคโปร์

- พ.ศ.๒๔๓๔ ราชทูตพิเศษต่างพระองค์ไปยุโรป อียิปต์ และอินเดีย

- พ.ศ.๒๔๕๘ สภานายกหอพระสมุดวชิรญาณสำหรับพระนคร ครั้งที่ ๒

- พ.ศ.๒๔๖๕ กรรมการตรวจชำระกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

- พ.ศ.๒๔๖๖ กรรมการองคมนตรีตรวจจัดงบประมาณการรับจ่ายเงินของ

แผ่นดิน

- พ.ศ.๒๔๖๖ เนติบัณฑิตกิตติมศักดิ์ และสมาชิกวิเศษสภาเนติบัณฑิตสยาม

- พ.ศ.๒๔๖๙ องคมนตรีในรัชกาลที่ ๗ และนายกราชบัณฑิตยสภา

(ทรงดำรงตำแหน่งพิเศษอื่น ๆ อีกหลายตำแหน่งในสมัยรัชกาลที่ ๕ - รัชกาลที่ ๘)

เครื่องราชอิสริยาภรณ์และเหรียญที่ได้รับพระราชทาน

- พ.ศ.๒๔๒๑ ทุติยจุลจอมเกล้า

- พ.ศ.๒๔๒๓ ตรามงกุฎสยามชั้นที่ ๔ และทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ

- พ.ศ.๒๔๒๕ มัณฑนาภรณ์

- พ.ศ.๒๔๒๙ มหาจักรีบรมราชวงศ์ และจุลสุราภรณ์

- พ.ศ.๒๔๓๑ มหาสุราภรณ์

- พ.ศ.๒๔๓๓ เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยาทอง และจุลวราภรณ์

- พ.ศ.๒๔๓๖ ปฐมจุลจอมเกล้า, เหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการแผ่นดิน,

มหาวราภรณ์ และเหรียญจักรมาลา

- พ.ศ.๒๔๔๑ เหรียญราชินี และเหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการในพระองค์

- พ.ศ.๒๔๔๓ ปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ

- พ.ศ.๒๔๔๔ นพรัตนราชวราภรณ์ และเหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๕ ชั้นที่ ๒

- พ.ศ.๒๔๔๖ เหรียญทวีธาภิเศกทองคำ

- พ.ศ.๒๔๔๗ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๔ ชั้นที่ ๒

- พ.ศ.๒๔๕๐ เข็มประพาสยุโรป และเหรียญรัชมงคลทองคำ

- พ.ศ.๒๔๕๑ เหรียญรัตนาภรณ์รัชกาลที่ ๕ ชั้นที่ ๑

- พ.ศ.๒๔๕๒ เข็มพระชนมายุชั้นที่ ๑

- พ.ศ.๒๔๕๓ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๖ ชั้นที่ ๑

- พ.ศ.๒๔๕๔ ตราวชิรมาลา และตรารัตนวราภรณ์

- พ.ศ.๒๔๕๖ มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก

- พ.ศ.๒๔๖๖ มหาวชิรมงกุฎ

- พ.ศ.๒๔๖๘ เหรียญศารทูลมาลา (เสือป่า ๑๕ ปี)

- พ.ศ.๒๔๖๙ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๗ ชั้นที่ ๑

(ทรงได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์/เหรียญต่างประเทศอีกจำนวนมาก)

ผลงานที่สำคัญ (ระหว่างเป็นผู้บัญชาการทหารบก)

- การปราบอั้งยี่ในกรุงเทพฯ เมื่อ พ.ศ.๒๔๓๒ ขณะทรงดำรงตำแหน่งเจ้าพนักงานใหญ่

ผู้ช่วยบัญชาการทหารบก (ผู้บัญชาการทหารบก)

ผลงานสำคัญอื่น ๆ

- การตั้งกรมแผนที่ เมื่อ พ.ศ.๒๔๒๘

    • ทรงจัดระเบียบการบริหารราชการของกรมศึกษาธิการ และโรงเรียนใหม่ โดยจัดตั้ง

วัดมหรรณพาราม” เป็นโรงเรียนหลวงแห่งแรก ทรงปรับปรุงหลักสูตรตำราเรียน คือ

ตำราแบบเรียนเร็ว

- ทรงจัดระบบการปกครองส่วนภูมิภาค เรียกว่า “ระบบเทศาภิบาล”

- ทรงริเริ่มและวางรากฐานการดำเนินงานของกิจการพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ

หอสมุดแห่งชาติ และหอจดหมายเหตุแห่งชาติ