คุณกำลังอยู่ที่ :: หน้าหลัก / อดีตผู้บัญชาการทหารบก

อดีตผู้บัญชาการทหารบก ลำดับที่ 4

ลำดับที่สี่

พลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์

ผู้บัญชาการทหารบก ลำดับที่ ๔

( ผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ ระหว่าง ๑๖ มีนาคม ๒๔๓๙ - ๑ เมษายน ๒๔๔๒ )

ประสูติ ๒๘ เมษายน ๒๔๐๖ สิ้นพระชนม์ ๑๐ มีนาคม ๒๔๙๐


ทรงเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระสัมพันธวงศ์เธอพระองค์เจ้าพรรณราย นามหม่อมใน พลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ได้แก่ หม่อมราชวงศ์ปลื้ม หม่อมมาลัย และหม่อมราชวงศ์โต

การศึกษา

- พ.ศ.๒๔๑๘ ทรงศึกษาวิชาทหารในโรงเรียนนายร้อยทหารบก ที่กรมทหารมหาดเล็ก เรียกกันในสมัยนั้นว่า “คะเด็ตทหารมหาดเล็ก”

ประวัติรับราชการ

- นายร้อยตรี ในกรมทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์

- พ.ศ.๒๔๒๕ นายร้อยเอก ตำแหน่งราชองครักษ์ประจำพระองค์ในรัชกาลที่ ๕ และปีเดียวกันนี้ทรงเป็นผู้รับพระบรมราชโองการ บังคับบัญชากรมทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ และ ผู้บังคับการทหารรักษาพระองค์วังหน้า

- พ.ศ.๒๔๒๘ ผู้บังคับการกรมทหารรักษาพระองค์ และเป็นนายพันเอก ในปีเดียวกันนี้
- พ.ศ.๒๔๓๐ เจ้าพนักงานใหญ่ผู้บัญชาการใช้จ่าย
- พ.ศ.๒๔๓๑ นายพลตรี และทรงย้ายไปเป็นอธิบดีกรมโยธา
- พ.ศ.๒๔๓๔ เสนาบดีกระทรวงโยธาธิการ
- พ.ศ.๒๔๓๖ เสนาบดีกระทรวงพระคลัง
- พ.ศ.๒๔๓๗ เสนาบดีกระทรวงกลาโหม
- พ.ศ.๒๔๓๙ ผู้บัญชาการกรมยุทธนาธิการ
- พ.ศ.๒๔๔๐ เสนาบดีกระทรวงกลาโหม และทรงเป็นผู้แทนเสนาบดีกระทรวงพระคลังอีกตำแหน่งหนึ่ง
- พ.ศ.๒๔๔๑ ผู้รั้งตำแหน่ง ผู้บัญชาการทหารเรือ เพิ่มขึ้นอีกตำแหน่งหนึ่ง
- พ.ศ.๒๔๔๒ ทรงกลับไปดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงโยธาธิการ
- พ.ศ.๒๔๔๔ นายพลโท
- พ.ศ.๒๔๔๘ เสนาบดีกระทรวงวัง
- พ.ศ.๒๔๖๖ นายพลเอก และทรงเป็นกรรมการสภาการคลัง
- พ.ศ.๒๔๖๘ อภิรัฐมนตรี
- พ.ศ.๒๔๗๖ อุปนายกราชบัณฑิตยสภา และทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ในระหว่างที่รัชกาลที่ ๗ เสด็จฯ ไปรักษาพระองค์ ณ ต่างประเทศ

ราชการพิเศษ หรือตำแหน่งพิเศษ

- พ.ศ.๒๔๒๕ ราชองครักษ์ประจำพระองค์ในรัชกาลที่ ๕

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญที่ได้รับพระราชทาน

- พ.ศ.๒๔๒๐ ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ
- พ.ศ.๒๔๒๕ ภราดรมหาจักรีบรมราชวงศ์
- พ.ศ.๒๔๒๙ ปฐมจุลจอมเกล้า และมหาสุราภรณ์
- พ.ศ.๒๔๓๓ เหรียญดุษฎีมาลา เข็มศิลปวิทยา และจุลวราภรณ์
- พ.ศ.๒๔๓๖ นพรัตนราชวราภรณ์, มหาวราภรณ์, เหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการแผ่นดิน และเหรียญจักรมาลา
- พ.ศ.๒๔๔๓ ปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ
- พ.ศ.๒๔๔๗ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๔ ชั้นที่ ๒
- พ.ศ.๒๔๔๘ สังวาลจุลจอมเกล้า
- พ.ศ.๒๔๕๑ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๕ ชั้นที่ ๑
- พ.ศ.๒๔๕๓ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๖ ชั้นที่ ๑
- พ.ศ.๒๔๕๙ ตรารัตนวราภรณ์
- พ.ศ.๒๔๖๒ มหาวชิรมงกุฎ
- พ.ศ.๒๔๖๘ มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก
- พ.ศ.๒๔๖๙ เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ ๗ ชั้นที่ ๑
- พ.ศ.๒๔๘๑ ภราดรมหาจักรีบรมราชวงศ์ ประดับเพชร

ผลงานที่สำคัญ

- ทรงสั่งซื้อปืนใหญ่สตีลบรอนซ์ ที่เรียกว่า “ปืนอูเกเชียส” เข้ามาใช้ในกองทัพบก และได้ทดลองยิงปืนชนิดนี้ที่จังหวัดปราจีนบุรี เมื่อปี พ.ศ.๒๔๓๗

- ทรงรับหน้าที่ของกรมสุรัสวดี ซึ่งมีหน้าที่ควบคุมบัญชีกำลังพลและเดิมขึ้นอยู่กับ กระทรวงมหาดไทย มาขึ้นอยู่ในกระทรวงกลาโหม ตั้งแต่ ๓ ตุลาคม ๒๔๓๙
- ทรงออกคำสั่งเปลี่ยนแปลงเครื่องแบบทหาร ซึ่งเดิมนุ่งผ้า เปลี่ยนมาเป็นนุ่งกางเกงแบบสมัยปัจจุบัน เมื่อปี พ.ศ.๒๔๓๙
- รวมหน่วยกองโรงเรียนนายร้อย และกองโรงเรียนนายสิบเข้าด้วยกันเป็นโรงเรียนสอนวิชาการทหารบก แบ่งเป็นแผนกนักเรียนนายร้อยกับนักเรียนนายสิบ
- ทรงมีบทบาทสำคัญในการออกแบบธงที่ใช้ในราชการแผ่นดิน ธงพระกระบี่ธุช, ธงพระครุฑพ่าห์น้อย, ทรงออกแบบเข็มเสนาธิปัตย์ (เครื่องหมายของผู้ที่สำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนเสนาธิการทหารบก) และพระคทาจอมพล ซึ่งกรมทหารบกได้ทูลเกล้าฯ ถวาย รัชกาลที่ ๕ เมื่อ ๑๖ พฤศจิกายน ๒๔๔๖